Osmanlı Devleti’nin kuruluş sürecine yön veren önemli isimlerden Şeyh Edebali, vefatının 700’üncü yılında kapsamlı etkinliklerle anılacak. 2026 yılı, UNESCO tarafından yürütülen “Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri Programı” kapsamına alınırken, anma etkinliklerinin merkezi ise Bilecik olacak.
Tarihi kayıtlara göre 1206 yılında bugünkü Türkmenistan sınırları içindeki Merv kentinde dünyaya geldiği tahmin edilen Şeyh Edebali, ilk eğitimini Karaman’da dönemin saygın alimlerinden aldı. Ardından Şam’a giderek ilmini derinleştirdi. Eğitim hayatının ardından Anadolu’ya dönen Edebali, tasavvuf düşüncesine yönelerek irşat faaliyetlerine başladı.
Bilecik civarında kurduğu dergahta yolculara kapılarını açan ve ihtiyaç sahiplerine destek olan Edebali, burada Anadolu Selçuklu Devleti’nin uç beylerinden Ertuğrul Gazi’nin oğlu Osman Gazi ile tanıştı. Kızı Bala Hatun’un Osman Gazi ile evlenmesiyle aralarında akrabalık bağı kuruldu.
Ertuğrul Gazi’nin vefatının ardından Kayı boyunun başına geçen Osman Gazi, Şeyh Edebali’yi manevi rehberi olarak kabul etti. 1299’da Osmanlı Devleti’ni kurmasının ardından da onun öğütlerinden ayrılmadı. Adalet, sabır ve merhamet vurgusuyla bilinen Şeyh Edebali’nin 1326 yılında vefat ettiği tahmin ediliyor. Kabri, adını taşıyan ve bugün önemli bir ziyaret noktası olan Bilecik’teki külliyede bulunuyor.
Şeyh Edebali’nin 700’üncü vefat yılı, Kasım 2025’te Özbekistan’ın Semerkant kentinde gerçekleştirilen UNESCO’nun 43’üncü Genel Konferansı’nda, Türkiye’nin önerisiyle programa dahil edildi. Bu karar doğrultusunda Bilecik Valiliği, yıl boyunca çeşitli kültürel etkinlikler ve tiyatro gösterileri düzenlemeye hazırlanıyor. Tanıtım çalışmaları kapsamında hazırlanan video da kamuoyuyla paylaşıldı.
Bilecik Valisi Faik Oktay Sözer, kentin “dirilişin, kuruluşun ve kurtuluşun şehri” olarak anıldığını belirterek, Şeyh Edebali’nin bu mirasın en güçlü sembollerinden biri olduğunu ifade etti. Sözer, UNESCO’nun aldığı kararın ardından bu tarihi şahsiyeti daha geniş kitlelere tanıtmak için yıl boyunca etkinlikler planladıklarını söyledi.
Her yıl ortalama 2,5 milyon kişinin ziyaret ettiği Şeyh Edebali Külliyesi’nde bu sayının daha da artırılması hedefleniyor. Yetkililer, 2026 boyunca düzenlenecek organizasyonlarla hem ziyaretçi sayısını yükseltmeyi hem de Şeyh Edebali’nin ismini uluslararası alanda daha görünür kılmayı amaçlıyor.
